Sancties Rusland

Update – sancties Rusland en Wit-Rusland n.a.v. militaire invasie in Oekraïne - van toepassing vanaf 26 februari 2022, 0h00 (RUSLAND) en 2 MAART 2022, 0h00 (WIT-RUSLAND).

Op 25 februari 2022 nam de Europese Unie een nieuw pakket van sancties tegen Rusland aan. Dit pakket omvat onder meer een aanzienlijke uitbreiding van de controles en verboden op de handel in dual-use goederen en dual-use gerelateerde goederen. Voor de andere gesanctioneerde domeinen voorzien we hieronder geen verdere toelichting.

Sinds 2014 waren transacties betreffende civiele vuurwapens en goederen, opgenomen op de EU militaire lijst, reeds verboden via Besluit 2014/512/GBVB. Deze situatie wijzigt uiteraard niet.

Verordening (EU) 2022/328 van de Raad van 25 februari 2022 wijzigt de reeds bestaande beperkende maatregelen op Rusland vervat in Verordening (EU) 833/2014. Deze verordening treedt in werking op 26 februari 2022.

Op 2 maart 2022 nam de Europese Unie bijkomende sancties aan ten aanzien van Wit-Rusland wegens de betrokkenheid bij de militaire invasie van Rusland in Oekraïne. Deze sancties stellen wat betreft de uitvoer van militaire goederen, vuurwapens, dual use goederen en aan dual use gerelateerde goederen gelijk aan de maatregelen ten aanzien van Rusland.

De relevante teksten t.a.v. uitvoer naar Wit-Rusland zijn Besluit 2012/642/GBVB, zoals gewijzigd door Besluit (GBVB) 2022/356, en Verordening (EG) nr. 765/2006, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2022/355. Artikel 1sexies en 1septies komen overeen met de hieronder uitgelegde artikels 2 en 2bis van de Rusland-sancties. Bijlage Vbis is equivalent aan Bijlage VII van de Rusland-sancties.

De uitleg hieronder over de Rusland-sancties geldt inhoudelijk dus ook voor uitvoer naar Wit-Rusland.

Voor nog meer informatie over de sancties tenaanzien van Rusland en Wit-Rusland kan u ook terecht bij onze collega's van FIT.

Maatregelen met betrekking tot dual use goederen en aan dual use gerelateerde goederen

Deze nieuwe beperkende maatregelen gaan gezien de ernst van de situatie zeer ver. Het betreft goederen die binnen de controle van de dienst Controle Strategische Goederen vallen:

  • Een in principe volledig verbod van de verkoop, levering, overdracht of uitvoer van alle dual-use goederen opgenomen op Bijlage I van Verordening (EU) 821/2021, zoals gewijzigd, naar Rusland of voor gebruik in Rusland (artikel 2, lid 1).
  • Een in principe volledig verbod van de verkoop, levering, overdracht of uitvoer van alle aan dual-use gerelateerde goederen opgenomen op Bijlage VII van Verordening (EU) 833/2014 zoals gewijzigd door deze Verordening (EU) 2022/328 (artikel 2bis, lid 1).

Ook het leveren van technische bijstand of tussenhandel met betrekking tot deze producten voor gebruik in Rusland of door personen in Rusland is verboden (artikel 2, lid 2 en 2bis, lid 2).

Uw eerste taak als economische operator is de correcte classificatie van uw betrokken goederen op basis van de technische beschrijving in Bijlage I van Verordening 821/2021 en Bijlage VII van Verordening 833/2014.

Indien u vaststelt dat de betrokken producten onder een van deze controlelijsten vallen, dan kan u vervolgens analyseren of een van de beperkte uitzonderingsgronden van toepassing zijn die eventueel mogelijk maken de transactie, eventueel met een voorafgaande vergunning van onze dienst, toch te laten plaatsvinden.

Deze uitzonderingen worden verdeeld in drie stappen.

De eerste stap is opgenomen in artikel 2(3) en 2bis(3).

Het betreft transacties naar niet-militaire eindgebruikers en voor niet-militair gebruik specifiek voor de volgende toepassingen:

a) humanitaire doeleinden, noodsituaties op gezondheidsgebied, de dringende preventie of beperking van de gevolgen van een gebeurtenis die ernstige en aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van de mens of het milieu zou kunnen hebben, of de respons op natuurrampen;

b) medische of farmaceutische doeleinden;

c) de tijdelijke uitvoer van producten voor gebruik door nieuwsmedia;

d) software-updates;

e) gebruik als communicatieapparatuur voor consumenten;

f) het waarborgen van cyberveiligheid en informatiebeveiliging voor natuurlijke personen, rechtspersonen, entiteiten en lichamen in Rusland, met uitzondering van de regering en ondernemingen die direct of indirect onder zeggenschap van die regering staan; of

g) persoonlijk gebruik door natuurlijke personen die naar Rusland reizen of hun naaste familieleden die samen met hen reizen, en beperkt tot persoonlijke bezittingen, huisraad, voertuigen of handelsmiddelen die eigendom zijn van die personen en niet bestemd zijn voor verkoop.

De uitvoer van dual use goederen opgenomen op Bijlage I van Verordening (EU) 821/2021 voor deze specifieke doeleinden is mogelijk via een geldige uitvoervergunning, inclusief uniale algemene uitvoervergunningen EU003, EU004 en EU005, mits de bijkomende verplichting de reden van uitzondering te vermelden in de douanedeclaratie en de dCSG binnen de 30 dagen op de hoogte te brengen van elk eerste gebruik van deze uitzondering naar een bepaalde eindklant voor een bepaald eindgebruik.

De uitvoer van de aan dual use gerelateerde goederen opgenomen op Bijlage VII van Verordening (EU) 833/2014 voor deze specifieke doeleinden is mogelijk, op eigen verantwoordelijkheid, zonder voorafgaande goedkeuring of vergunning, mits de bijkomende verplichting de reden van uitzondering te vermelden in de douanedeclaratie en de dienst Controle Strategische Goederen binnen de 30 dagen op de hoogte te brengen van elk eerste gebruik van deze uitzondering naar een bepaalde eindklant voor een bepaald eindgebruik.

De tweede stap is opgenomen in artikel 2(4) en 2bis(4).

Het betreft transacties naar niet-militaire eindgebruikers en voor niet-militair gebruik specifiek voor de volgende toepassingen:

a) bestemd zijn voor samenwerking tussen de Unie, de regeringen van de lidstaten en de regering van Rusland voor zuiver civiele aangelegenheden;

b) bestemd zijn voor intergouvernementele samenwerking op het gebied van ruimtevaartprogramma’s;

c) bestemd zijn voor de bediening, het onderhoud, de opwerking van splijtstof en de veiligheid van civiele nucleaire vermogens, alsook voor civiele nucleaire samenwerking, met name op het gebied van onderzoek en ontwikkeling;

d) bestemd zijn voor maritieme veiligheid;

e) bestemd zijn voor civiele telecommunicatienetwerken, met inbegrip van de verlening van internetdiensten;

f) uitsluitend bestemd zijn voor gebruik door entiteiten die eigendom zijn van, of uitsluitend of gezamenlijk onder zeggenschap staan van volgens het recht van een lidstaat of een partnerland erkende of opgerichte rechtspersonen, entiteiten of lichamen;

g) bestemd zijn voor de diplomatieke vertegenwoordigingen van de Unie, de lidstaten en de partnerlanden, met inbegrip van delegaties, ambassades en missies.

Elke uitvoer van dual-use goederen opgenomen op Bijlage I van Verordening (EU) 821/2021 en van de aan dual-use gerelateerde goederen opgenomen op Bijlage VII van Verordening (EU) 833/2014 voor deze specifieke doeleinden kan vergund worden door de dienst Controle Strategische Goederen via een individuele uitvoervergunning. Een aanvraag voor deze vergunning kan u indienen vergezeld van een eindgebruikerscertificaat, de technische informatie van de betrokken producten, en de motivering waarom u acht dat een van de uitzonderingspunten van toepassing is, via ons Digitaal Loket.

Let wel, dit is geen automatische uitzondering. De verlening van de vergunning door de Vlaamse overheid hangt af van de evaluatie van uw aanvraag op grond van de overwegingen opgenomen in Verordening (EU) 833/2014 en artikel 15 van Verordening (EU) 821/2021.

Ten slotte, is de derde stap opgenomen in artikel 2(5) en 2bis(5).

De uitvoer van dual-use goederen opgenomen op Bijlage I van Verordening (EU) 821/2021 en van de aan dual-use gerelateerde goederen opgenomen op Bijlage VII van Verordening (EU) 833/2014 voor andere civiele gebruiken en eindgebruikers dan de onder de eerste en tweede stap gevatte specifieke doeleinden kan alsnog door de dienst Controle Strategische Goederen vergund worden indien dit noodzakelijk is voor de uitvoering van een contract gesloten voor 26 februari 2022, mits hiervoor aanvraag voor een vergunning werd ingediend voor 1 mei 2022.

Een aanvraag voor deze vergunning kan u indienen vergezeld van een eindgebruikerscertificaat, de technische informatie van de betrokken producten, het betrokken contract en de motivering waarom u acht dat deze uitzondering van toepassing is, via ons Digitaal Loket.

Let wel, dit is geen automatische uitzondering. De verlening van de vergunning door de Vlaamse overheid hangt af van de evaluatie van uw aanvraag op grond van de overwegingen opgenomen in Verordening (EU) 833/2014 en in artikel 15 van Verordening (EU) 821/2021.

Oplijsting van bepaalde militair actieve personen

Naast de goederen-specifieke maatregelen werd ook de lijst van bijkomende entiteiten opgenomen onder Bijlage IV van Verordening (EU) 833/2014 die automatisch aanzien worden als een militaire eindgebruiker. Dit betekent dat de uitzonderingen onder de bovenstaande drie stappen niet van toepassing kunnen zijn voor transacties waarin deze partijen direct of indirect betrokken zijn.

Dienst Controle Strategische Goederen als front office voor aanvragen onder de bevoegdheid van de FOD Economie

Bedrijven gevestigd in het Vlaamse Gewest kunnen vergunningen aanvragen via het Digitaal Loket voor de relevante autorisaties onder artikel 3, 3bis, 3ter en 3quater van Verordening 833/2014, met betrekking tot de goederen opgenomen in Bijlage II, X en XI van deze verordening.

Houders van een actuele uitvoervergunning naar Rusland

Gezien de escalatie van de situatie in Oekraïne besliste de minister-president op 24 februari tot de schorsing van alle lopende vergunningen voor bestemmingsland of land van eindgebruik Rusland als tijdelijke maatregel.

U wordt vriendelijk uitgenodigd uw vergunning te bekijken in het licht van de toegestane uitzonderingen en de dienst Controle Strategische Goederen voor 1 mei 2022 in te lichten van de motivering waarom u acht dat een van de drie stappen van uitzonderingen van toepassing zijn. Dit kan via e-mail naar csg@vlaanderen.be of via de berichtenfunctie in het Digitaal Loket.

De dienst Controle Strategische Goederen behoudt zich het recht voor uw geschorste vergunning zelf te herevalueren en zelf te besluiten dat deze vergunning nu zonder voorwerp is gezien deze transacties betreft die verboden zijn onder de actuele sanctieregelgeving.

Indien u zelf van mening bent dat uw geschorste vergunning zonder voorwerp is gezien de betrokken transacties verboden zijn onder de actuele sanctieregelgeving, nodigt de dienst u uit hen hiervan te berichten en de originele vergunning onmiddellijk terug te sturen naar onze kantoren.

Embargo op militair materiaal

Het wapenembargo zoals voorzien in artikel 2 van het Besluit 2014/512/GBVB van de Raad van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren blijft van kracht.

Uitvoer van overig dual use materiaal

Het wapenembargo blijft ten slotte ook gevolgen hebben voor de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik die niet op de lijst in Bijlage I van Verordening (EU) 2021/821 of Bijlage VII van Verordening (EU) 833/2014 voorkomen. Ingevolge artikel 4 van Verordening (EU) 2021/821 is er voor de uitvoer van dergelijk producten naar Rusland telkens een vergunning vereist als deze geheel of gedeeltelijk bestemd zijn of kunnen zijn voor militair eindgebruik, i.e. voor een van de volgende activiteiten:

  1. de verwerking in defensiegerelateerde producten;
  2. het gebruik van productie-, test- of onderzoeksapparatuur en onderdelen daarvan, voor de ontwikkeling, de productie of het onderhoud van defensiegerelateerde producten; of
  3. het gebruik van onafgewerkte producten in een fabriek voor de fabricage van defensiegerelateerde producten.

Toepassing van wapenembargo tegen Rusland op vuurwapens

De EU en haar lidstaten verbieden momenteel de uitvoer van “wapens en daarmee verband houdend materieel van alle typen, daaronder begrepen wapens en munitie, militaire voertuigen en uitrusting, paramilitaire uitrusting, en reserveonderdelen daarvoor” naar Rusland (zie daarvoor Besluit 2014/512/GBVB van de Raad van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren en opvolgende besluiten).

Dit verbod is zowel van toepassing op definitieve als op tijdelijke uitvoer, ongeacht het doeleinde ervan. Dat betekent dat dus ook tijdelijke uitvoer voor jacht- of sportdoeleinden naar Rusland verboden is, ook al gaat het over de persoonlijke wapens van een EU-onderdaan.

Het verbod geldt wel enkel voor de wapens en andere goederen die geviseerd worden in de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen. Voor vuurwapens is de relevante categorie van die lijst categorie ML1. Deze categorie viseert principieel alle vuurwapens, maar bevat wel een aantal uitzonderingsnoten.

De enige vuurwapens die momenteel tijdelijk dan wel definitief naar Rusland mogen uitgevoerd worden zijn deze die onder een van de deze uitzonderingsnoten van categorie ML1 van de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen vallen.

De belangrijkste uitzondering betreft in die zin wapens met gladde loop die worden gebruikt voor jacht- of sportdoeleinden, weliswaar onder de voorwaarde dat de wapens in kwestie niet speciaal voor militair gebruik ontworpen zijn en ook niet volautomatisch zijn.

Dergelijke wapens mogen dus wel naar Rusland uitgevoerd worden. Daarvoor moet dan bij definitieve uitvoer wel een vergunning aangevraagd worden; bij tijdelijke uitvoer moet een kennisgeving ingediend worden (zie “Uit- en doorvoer naar een land buiten de Europese Unie”). Let op, vergunningsaanvragen voor definitieve uitvoer worden nog getoetst aan de uitvoercriteria van het Wapenhandeldecreet van 15 juni 2012; het feit dat de voormelde vuurwapens buiten het wapenembargo op Rusland vallen betekent in die zin NIET dat de uitvoer automatisch zal worden toegestaan.

Naast een uitvoerverbod geldt er tot slot ook een verbod op de invoer van wapens vanuit Rusland. Dit verbod geldt eveneens enkel voor de wapens en andere goederen die geviseerd worden in de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen.

--------

Gecoördineerde versies van Besluit 2014/512/GBVB, waarin latere wijzigingen zijn verwerkt; en van Verordening 833/2014, waarin  latere wijzigingen zijn verwerkt vindt u via de Europese portaalsite "eurlex".

De enige geldige en actuele juridische tekst is elke individuele officiëel publiceerde verordening of besluit. De geconsolideerde versie is niet steeds up-to-date, en zal ook niet meteen op 26 februari beschikbaar zijn met de wijzigingen van 25 februari 2022.