Multilateraal beleid

Vlaanderen beschikt op internationaal vlak naast een bilateraal eveneens over een multilateraal beleid. Hiervoor wordt gewerkt binnen de context van het Belgisch lidmaatschap van de multilaterale organisaties maar ook via rechtstreekse relaties die Vlaanderen onderhoudt met deze organisaties.

Op 15 januari 2016 stelde de Minister van Buitenlands Beleid het Richtinggevend kader voor de Multilaterale Samenwerking voor aan de Vlaamse Regering. 

20160115_Richtinggevend kader voor de multilaterale samenwerking (293 kB)

Waarom doet Vlaanderen aan multilaterale samenwerking?

De Belgische gemeenschappen en gewesten zijn exclusief bevoegd voor de internationale aspecten van hun bevoegdheidsdomeinen, inclusief het sluiten van internationale verdragen. Vlaanderen zet daarbij in op multilaterale samenwerking omdat de grote uitdagingen van de 21e eeuw zich niet tot nationale of regionale grenzen beperken en in toenemende mate mondiale antwoorden vereisen. Bovendien hebben de activiteiten van de multilaterale organisaties een belangrijke impact op het beleid en de maatregelen van de Vlaamse Regering.

Binnen de multilaterale fora wordt aan belangrijke normsetting gedaan die vertaald moet worden naar (sub)nationale regelgeving en waarvoor nadien rapporteringsverplichtingen gelden. De multilaterale organisaties zijn tevens laboratoria voor nieuwe ideeën en uitwisseling van best practices tussen lidstaten. Ook worden ze vaak ingezet voor ontwikkelingshulp, gezien het grote multiplicatoreffect en de representativiteit die ze in zich dragen. Multilaterale organisaties zijn tenslotte bakens voor de verdediging van de mensenrechten en het bewaken van de internationale rechtsorde.

Hoe ziet de Vlaamse multilaterale aanpak eruit?

De Vlaamse multilaterale samenwerking bestaat uit twee complementaire sporen. Er wordt zowel gewerkt binnen het Belgisch lidmaatschap van de multilaterale organisaties als via rechtstreekse relaties tussen Vlaanderen en de organisatie in kwestie.

In het kader van het Belgisch lidmaatschap van multilaterale organisaties weegt Vlaanderen mee op de politieke en strategische oriëntaties van deze  instellingen. Zo wordt de Vlaamse positie meegenomen in Belgische standpunten en inhoudelijke bijdragen voor rapporteringen en vragenlijsten via het intrafederale overlegplatform Multilaterale Coördinatie (COORMULTI). Deze standpunten worden aangebracht tijdens bestuurs- en expertvergaderingen van de multilaterale organisaties. Hieraan nemen ook Vlaamse experten en/of de Vertegenwoordigers van de Vlaamse Regering, geaccrediteerd bij de VN-instellingen in Genève of bij UNESCO, OESO en Raad van Europa in Parijs, als lid van de Belgische delegatie deel. Het Departement Buitenlandse Zaken staat in voor het bewaken van de Vlaamse standpunten en spoort mogelijke opportuniteiten binnen de multilaterale fora op. Wanneer meer dan twee Vlaamse beleidsdomeinen betrokken zijn, zorgt het Departement Buitenlandse Zaken voor de Vlaamse coördinatie via het Strategisch Overlegorgaan voor Internationale Aangelegenheden (SOIA).

De Vlaamse overheid onderhoudt ook rechtstreekse relaties met verschillende multilaterale organisaties. Samenwerkingsakkoorden zijn hiervoor een belangrijk instrument. Zij hebben als doel om een echt partnerschap te creëren tussen beide actoren. Soms gaat dit gepaard met de oprichting van trustfondsen en de inbreng van expertise door niet-gouvernementele actoren. Zo werden er al samenwerkingsakkoorden afgesloten met onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO)UNESCOUNAIDS , International Trade Center (ITC)UNWTO en de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO).

De rechtstreekse samenwerking vertaalt zich ook in een brede waaier van financieringsmogelijkheden aan multilaterale organisaties. De Vlaamse overheid levert zowel rechtstreekse budgetsteun (core funding) als middelen voor de ondersteuning van specifieke programma’s en projecten, al dan niet via een trustfonds, en voor studies.

Met welke organisaties werkt het Departement Buitenlandse Zaken samen?

Het Departement Buitenlandse Zaken neemt een coördinerende rol op wanneer meer dan twee beleidsdomeinen actief zijn binnen een multilaterale organisatie (zoals het geval is bij UNESCO, OESO en Raad van Europa). Multilaterale organisaties worden door het departement ook opgevolgd wanneer hun activiteiten relevant zijn voor de vakmateries van het beleidsdomein Buitenlandse Zaken - zijnde ontwikkelingssamenwerking, internationaal ondernemen en toerisme (denk aan ITC, UNAIDS of UNWTO) - of omdat ze belangrijke beleidsdomeinoverschrijdende thema’s behandelen zoals waardig werk, kinder- en mensenrechten, de strijd tegen HIV/aids en reproductieve gezondheid (bijvoorbeeld IAO, UNICEF, de VN-Mensenrechtenraad, UNAIDS en WGO).

Daarnaast onderhouden andere Vlaamse departementen en agentschappen ook nauwe relaties met multilaterale organisaties, bijvoorbeeld het Departement Omgeving in het kader van het internationale milieubeleid, of het Departement Kansalarij en Bestuur  inzake het internationaal beleid over duurzame ontwikkeling.

Het Departement Buitenlandse Zaken zet ten slotte ook in op een aantal flankerende maatregelen om het draagvlak voor multilaterale samenwerking binnen Vlaanderen en de zichtbaarheid van Vlaanderen binnen de multilaterale organisaties te vergroten. Er worden subsidies gegeven aan zogenaamde VN-promotoren. Via het Flanders Trainee Programme bouwt het departement aan meer internationale kansen voor jongeren, aan de verspreiding van Vlaamse expertise en aan de uitbouw van een netwerk van Vlamingen binnen de multilaterale organisaties.